Gaslighting, który „odbiera rozum”. 2


Jeśli chcecie dowiedzieć się, dlaczego na zdjęciu ilustrującym dzisiejszy temat trzymam książkę Wendy T. Behary: „ROZBROIĆ NARCYZA Jak radzić sobie z osobą zapatrzoną w siebie”, Wydawnictwo GWP, 2020:

👉https://www.gwp.pl/rozbroic-narcyza-jak-radzic-sobie-z-osoba-zapatrzona-w-siebie.html

musicie dotrwać do końca tego artykułu, ale obiecuję, że się to opłaci. Chciałabym Wam przybliżyć termin GASLIGHTINGU, który bardzo często pojawia się w kontekście narcystycznego zaburzenia osobowości (chociaż w samej książce Wendy Behary nie spotkałam tego terminu – ale może jakiś uważniejszy czytelnik/-czka napisze, czy to słowo tam pada?) i w dużym uproszczeniu jest to chęć zdobycia nad kimś władzy poprzez sposób manipulowania drugą osobą tak, aby zwątpiła w siebie i straciła poczucie tożsamości, percepcji oraz własnej wartości.

Mała podróż w czasie, czyli cofnijmy się do lat 30.

Aby zrozumieć termin „gaslighting” warto przywołać sztukę teatralną „Gaslight” z lat 30. XX wieku. Przedstawia ona historię małżeństwa, gdzie mąż próbuje przekonać swoją żonę i inne osoby do tego, że jest szalona. Manipuluje nią i jej otoczeniem w subtelny sposób. Sprawia, że ​​wierzy, iż pewne rzeczy się nie dzieją i że nie zapamiętała tego poprawnie. Mąż manipuluje światłem (przyciemnia latarnie gazowe, stąd termin gaslight/-ing). Chociaż żona omawia z mężem przyciemnianie świateł, on wmawia jej, że to także sobie uroiła.

W latach 60. „gaslighting” stał się terminem opisującym manipulowanie czyjąś percepcją tak, aby zwątpił w to, co jest rzeczywiste.

Gaslighter i jego arsenał działań

Możemy wyróżnić różne działania tzw. gaslightera (osoby stosującej gaslighting), które zaczynają się bardzo subtelnie, a kończą na bardzo dotkliwych i raniących jego ofiarę. Co ciekawe przy każdym rodzaju nadużycia gaslighter nie chce na początku przesuwać granic zbyt daleko, prawdopodobnie, aby nie zostać zdemaskowanym. Oto kilka przykładów gaslightingu:

  • Kłamstwo i wyolbrzymianie

Gaslighter powie o tobie skrajnie negatywne, wyolbrzymione rzeczy, zmuszając cię do obrony. Mąż mógłby powiedzieć: „moja żona jest taka żałosna i powinna o tym wiedzieć”.
Szef może powiedzieć coś w rodzaju: „Twój dział jest najsłabszym ogniwem w firmie, dlaczego uważasz, że w ogóle powinieneś tu pracować?”

  •  Nieustannie nękanie

Gaslighting nie byłby skuteczny, gdyby był od czasu do czasu. Aby uzyskać całkowitą kontrolę, trzeba nieustannie „przypominać” przewinienia. Gaslighterzy będą prowadzić wojnę psychologiczną, aby zdominować związek i zachować wszystko pod swoją kontrolą.

  • Eskalacja sporu, gdy „złapiesz za język” gasligtera

Gaslighting nasili się, jeśli spróbujesz odwołać się do kłamstw, które wybrzmiewają. Gaslighterzy zaczną przedstawiać dowody, aby udowodnić, że mają rację co do twojej niższości i bezużyteczności. Obalą dowody. Gaslighter zaprzecza, obwinia, zasiewa wątpliwości i dodaje więcej fałszywych twierdzeń. Będziesz tak zdezorientowany, że nie będziesz już wiedział, co jest dobre, a co złe.

  • Postępująca degradacja i wyniszczenie

Osoba stosująca gaslighting cały czas atakuje, co nieuchronnie cię zmęczy. Poczujesz się tak słabo, że zaczniesz wątpić w siebie. Stajesz się zniechęcony, przestraszony i osłabiony. Kwestionujesz rzeczywistość, kim jesteś i czy dobrze postrzegasz rzeczy.

  • Fałszywa nadzieja

Czasami gaslighter może traktować cię z powierzchowną życzliwością, czy nawet pokazać wyrzuty sumienia. Ma to dać ci fałszywą nadzieję w związku. Możesz zacząć myśleć, że „on nie jest taki zły” i wierzyć, że może się poprawić. Ta łagodność jest w rzeczywistości częścią ich planu manipulowania tobą. Gdy będziesz pozostawać w zdziwieniu i „rozmiękczeniu”, pozwoli to im rozpocząć kolejny etap gaslightingu.

  • Całkowita dominacja i kontrola

Dla gaslightera głównym celem jest całkowita dominacja i kontrola. Kiedy będą dążyć do tego, aby to zrobić, mogą cię wykorzystać bez żadnych konsekwencji. Gaslighterzy mogą zrobić to całemu społeczeństwu. Kłamstwa, które o tobie mówią, sprawią, że poczujesz niepewność, zwątpienie i strach.

Gaslighting w związkach

Najczęściej gaslighting pojawia się w romantycznych związkach. Gdy gaslighter przejmie kontrolę, każde zachowanie może mu ujść na sucho. Przykładowo mimo iż jesteś pewny, że cię zdradza i oszukuje, doprowadzi cię do przekonania, że ​​oszalałeś na punkcie takiego myślenia. Możesz być nawet maltretowany fizycznie, ale tacy sprawcy zaprzeczą, że byli agresywni. Dla ofiary może to skutkować załamaniem nerwowym, a czasem doprowadzić nawet do samobójstwa.

Sprawdź, czy gaslighting nie dotyczy właśnie Ciebie?

Jeśli jesteś w związku, gdzie panuje gaslighting, możesz czuć się niepewnie i niespokojnie. Możesz poczuć, że stałeś się współzależny tzn. „nadmiernie emocjonalnie lub psychologicznie uzależniony od partnera”. To sprawia, że ​​jesteś podatny na to, że ma nad tobą całkowitą kontrolę i władzę. Chociaż sprawiają wrażenie, że zapewniają akceptację, szacunek, bezpieczeństwo i ochronę, to często grożą odebraniem wszystkiego. Te relacje opierają się na strachu, wrażliwości i marginalizacji.

Narcystyczny gaslighter

Gaslighting bardzo często wchodzi w arsenał działań tzw. narcyzów. Ważne jest, aby zrozumieć myśli i zachowania, które się u nich pojawiają. O narcyzach można pisać wiele (nawet tutaj sobie skradną czas i przestrzeń), ale w skrócie narcystyczne zaburzenie osobowości cechuje wielkościowość, brak empatii dla innych i obsesyjna potrzeba podziwu. Zachowania, które wykazują, to manipulacja i egocentryczna postawa. Są aroganccy i wymagający.

Uważają, że powinni być traktowani lepiej niż ktokolwiek inny, mimo że nie dają innym takich samych praw. Cechy narcystyczne pojawiają się na wczesnym etapie ich dorosłego życia. Będą „niczym paw” w miejscu pracy, w związkach i grupach społecznych. Uważają, że są wyjątkowi i utalentowani, co daje im większe poczucie własnej wartości. W rzeczywistości ich poczucie własnej wartości jest kruche i słabe. Potrzebują innych, aby dobrze o nich myśleli. Nie radzą sobie z krytyką ani przegraną, łatwo i głęboko ranią innych, często ich poniżając.

Już rozumiecie, dlaczego do zdjęcia trzymam właśnie tę, a nie inną książkę? Czy opisane zachowania wydają Wam się znajome? Mieliście do czynienia z takim zachowaniem, a może rola nimfy Echo (o której pisałam tutaj: https://tiny.pl/rksnv) nie jest Wam obca?
Dajcie znać, czy tematy związane z narcyzmem oraz sposobami, aby „go okiełznać” są na waszej liście zainteresowań. Wkrótce więcej o tym, jak radzić sobie w relacji z osobą stosującą gaslighting.

 


O Psychonomia - Anna Jerzak

Psycholog, psychoterapeuta oraz specjalista komunikacji społecznej, pracuje indywidualnie z osobami dorosłymi w nurcie integrującym podejście psychodynamiczne, systemowe oraz poznawczo – behawioralne. Jest twórcą autorskiego bloga, gdzie dzieli się recenzjami książek oraz ciekawostkami, dotyczącymi psychoterapii oraz psychologii, opartymi na rzetelnych badaniach profesjonalistów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

2 komentarzy do “Gaslighting, który „odbiera rozum”.

  • Wilberda

    Dziękuję bardzo za ten artykuł, ja już z niego nie skorzystam, ale mam nadzieję że chociaż kilka pań go przeczyta i uda im ustrzec przed tego typu destrukcją jaką sieją gaslighterzy. Gdybym jako młodziutka dziewczyna wiedzę na ten temat, to nie podarowałabym ani jednej minuty ze swojego życia takiej osobie. To straszne że niektórzy funkcjonują właśnie w taki sposób i niszczą tym inne osoby. Dziewczyny unikajcie mężczyzn, którzy przejawiają takie zachowania.

    • Psychonomia - Anna Jerzak Autor wpisu

      Dziękuję Pani za ten głos. Pewnych rzeczy niestety nie możemy w życiu uniknąć, ale na szczęście poprzez doświadczenie (czasem bolesne) zdobywamy świadomość, dzięki której możemy skutecznie „ochronić” się w przyszłości.